Managers zijn altijd op zoek naar methoden, technieken, aanpakken die helpen veranderingen te realiseren.
Wie heeft geen problemen met de kwaliteit, de veiligheid, resultaatgerichtheid en de oriëntatie op de klant? Bijna iedere manager wenst zich een andere, betere bedrijfscultuur, een beter kostenbewustzijn of een hogere medewerkerstevredenheid. En soms zijn er boeken, seminars of adviseurs die dé aanpak lijken te bieden. Via een stafmedewerker of manager komen ze het bedrijf in. Als medewerkers elkaar vinden in hun enthousiasme, dan komt er een voorstel in de directie voor een cultuur-, kwaliteits- of ander programma. En dan? Een directie wil het initiatief en enthousiasme van medewerkers belonen, maar wil de organisatie niet frustreren met een programma dat misschien niet werkt. Grote programma’s die niet werken zijn ook nog eens een belemmering voor volgende grootschalige acties.
Behoefte aan eenvoud is groot
Managers zien zich geconfronteerd met allerlei soorten problemen. Sommigen lossen ze gewoon op, anderen kosten wat meer energie, maar er zijn er ook die blijven liggen. Dat zijn de moeilijker zaken, de echte uitdagingen. Als ze na een aantal pogingen nog ontevreden zijn over de voortgang en er dient zich een ‘kant- en klaar’ aanpak aan dan is het zeer aantrekkelijk om daar op in te gaan. Met zo’n aanpak kan de manager zijn daadkracht laten zien. De aanpak bestaat uit heldere stappen en procedures, ziet er logisch uit en is aan iedereen uit te leggen. Powerpoint-presentaties en mooi uitgewerkt materiaal ondersteunen het management in de beeld- en besluitvorming. En als de aanpak inmiddels goed in de publiciteit is geweest, is het ook niet meer moeilijk voldoende medestanders te vinden.
Waarom dan niet meteen aan de slag?
Omdat het resultaat belangrijker is dan de aanpak!
Virtuele garantie op hypes
Veel eenvoudige en snelle aanpakken voor grote problemen vallen in de categorie hypes. Hypes hebben vaak een korte levensduur, passen in de tijdgeest, kennen een legitimatie van goeroes en volgelingen, zijn eenvoudig toe te passen, passen altijd en lijken nieuw. Nader onderzoek wijst vaak uit dat er nog weinig resultaten mee geboekt zijn en vaak in heel andere organisaties of een onvergelijkbare context. Het kan natuurlijk zo zijn dat u echt iets nieuws en bijzonders te pakken heeft, maar de geschiedenis leert dat er een schaarste is aan goede ideeën. Bij gebrek aan nieuwe waarheid steekt men een oude waarheid in een nieuw jasje.
Een manager die zich geconfronteerd ziet met een aanpak voor een groter veranderingstraject voor zijn organisatie en die twijfelt of het een hype is of dat hij echt iets goeds te pakken heeft, zoekt in ieder geval naar het antwoord op de volgende vragen:
- Wat is de trackrecord van de aanbieders en de aanpak? Wat zijn de resultaten in overeenkomstige bedrijven?
- Past het echt in ons bedrijf? Kan het? Kunnen wij het?
Ken uw klassiekers!
Natuurlijk zijn niet alle modellen, theorieën, aanpakken en boeken van voorbijgaande aard. Gelukkig beschikt ook de organisatie- & veranderkunde over een aantal ‘klassieken’, die hun waarde hebben bewezen. De klassieken gaan over vraagstukken die altijd terugkomen in organisaties: strategie, management, leiderschap, change, organisatie-ontwikkeling, ketenmanagement, decentralisatie, diversificatie, outsourcing etc.. De toets voor een klassieker is of hij de eerste 10 jaar heeft doorstaan. Een ander kenmerk is dat zij geen eenvoudige oplossingen bieden voor complexe problemen. Ze gaan meer in op de context van het probleem, kijken er vanuit verschillende invalshoeken naar en geven zicht op meerdere alternatieven om iets aan te pakken. Soms roepen ze zelfs meer vragen op dan dat ze antwoorden geven.
Voorbeelden van klassiekers zijn:
- Peter Drucker over managementtechnieken
- Edwards Demming over kwaliteitsmanagement
- Igor Ansoff over strategische planning
- Henry Mintzberg over de onzin van strategische planning
- Peter Senge over de lerende organisatie
- Douglas McGregor: The human side of enterprise
- Karl Weick: The Psychology of Organizing
- Tom Peters & Robert Waterman: In Search of Excellence
- Michael Porter: Competitive Strategy
- Edgar Schein: Organizational Culture and Leadership
Zorg voor voldoende kennis over de ‘bewezen’ theorie over een bepaald onderwerp, alvorens te besluiten over de inkoop van een schijnbaar eenvoudige aanpak, voor een al langer bestaand probleem.
Neem uw verantwoordelijkheid
Iedere ervaren manager weet eigenlijk dat eenvoudige oplossingen voor complexe problemen niet bestaan, maar soms is het zo aantrekkelijk om erin te geloven. Het is als met afslanken. Sommige diëten garanderen een verlies van 3 tot 5 kilo per week. Heerlijk om te geloven. Het alternatief is nl. minder eten en meer bewegen, en dat voor de rest van je leven! De bedrijfscultuur is ook niet met een snel programma om te zetten. Lees wat de ‘klassieken’ erover zeggen, vorm een eigen mening over de specifieke situatie van de organisatie en denk met medewerkers na over wat er zou moeten gebeuren, wat zou kunnen helpen. Veranderen is zoeken, uitproberen, kijken of iets werkt, opnieuw beginnen en doorgaan. Elke situatie is anders en probeer elke situatie te doorgronden, te begrijpen en er de ‘bewezen’ kennis en daaraan gekoppelde vragen op los te laten.
Directies kunnen deskundigen inhuren om hen te onderwijzen in de ‘klassieken’. Zij kunnen de stand van de wetenschap aangeven, de belangrijkste inzichten en de vraagstukken waar het management zich, bijv. in het kader van een cultuurverandering, over moet buigen. Maak de complexiteit zichtbaar, evenals de onvoorspelbaarheid en de willekeurigheid die spelen in de organisatie. Het is allemaal mensenwerk, het is geen harde wetenschap, geen fysica. Leer vervolgens met deze inzichten te werken. Ze zijn een gegeven.
Deskundigen kunnen ook helpen een aanpak te ontwikkelen en te ontwerpen, maar laat ze dan creatief meedenken en mee zoeken. Neem uw verantwoordelijkheid en accepteer geen eenvoudige oplossingen voor moeilijke problemen.